Stereotypy i kompleksy

• Uprzejmość
• Pracowitość
• Czystość
• Punktualność
• Precyzyjność i perfekcyjność
• Doskonała znajomość angielskiego

Język

• Aglutynacyjny
• Wysokokontekstowy
• Słownictwo zapożyczone z Chin i z angielskiego

• Hiragana
• Katakana
• Kanji

• Zróżnicowanie języka w zależności od zajmowanego miejsca w hierarchii
• Różnice w języku kobiet i mężczyzn

Różne zamki (boku, ore, watashi, yo, wa yo)
Partykuły

• Kategoria uchi i soto
• Honne i tatemae
• Feudalne pojecie społeczeństwa i roli jednostki
• Kodeks Bushidō
• Relacja sempai i kohai
• Relacja szef – podwładny (oyabun – ko)
• Rola starszeństwa
• Społeczeństwo termitów (mrówek)
• Filozofia społeczeństwa

nintai – cierpliwość
giri – obowiązek
shimbō – wytrwałość
gaman – samokontrola
on – lojalność
haenuki – zawsze wierny firmie, tytuł
shūseikōyōseido – system zatrudnienia na cale życie
nenkōjoretsu – promocja z racji wieku

• Senyūkōraku – najpierw dobro publiczne, potem własne
• Grupizm, czyli „Wystający gwóźdź zostanie wbity”
• Karōshi i hikogomori.
• Buddyzm i filozofia zen

Reguły pierwszego kontaktu

• Powitanie
• Pozdrowienie
• Yoroshiku „zrozumiałeś, czego od ciebie oczekuję. Ja zrozumiałem, że ty zrozumiałeś, czego od ciebie oczekuję. Dlatego wykonanie tego zadania pozostawiam tobie i spodziewam się, że wykonasz je tak, jak chciałem, aby zostało wykonane. Dziękuję ci też za okazane mi zrozumienie oraz za to, że zgodziłeś się wziąć na siebie kłopot związany z wykonaniem tego zadania”
• Zasady wręczania wizytówek
• Nawiązywanie rozmowy

• Jak rozumieć, co Japończyk ma na myśli

- ‘hai’ i ‘iie’
- ‘wakarimashita’
- ‘chotto...’
- ‘maamaa’
- ‘ sō desu ne...’
- ‘sensho shimasu’
- ‘kangaete okimasu’
- ‘dekimasen’
- łańcuch komunikacyjny [tabun → ka mo shiremasen → muzukashii→ mondai → kangaete okimasu → dekimasen]

• Feedback
• Zwroty grzecznościowe
• Użycie sufiksu –san
• Bezpośrednie zwracanie się do rozmówcy
• Nawiązywanie kontaktu wzrokowego
• Ukłony i podawanie ręki
• Zachowanie dystansu
• Oschłość i powściągliwość
• „Odczytywanie” uczuć
• Prezenty

- chūgen (w połowie roku)
- seibo (na koniec roku)
- giri choko (walentynki)

III. RÓŻNICE KULTUROWE

Różnice kulturowe

• Kąpiel furo
• Zdejmowanie butów
• Gest „napić się”
• Puszczanie kobiet w drzwiach
• Publiczne wydmuchiwanie nosa
• Nabijanie jedzenia na pałeczki
• Toaleta
• Gorące źródła (onsen)
• Alkohol
• Dolewanie napojów osobie siedzącej obok
• Pracownik kobieta = jimusho no hana
• Ustępowanie miejsca w środkach lokomocji
• Pocałunki na powitanie i pocałunki w rękę

• Drapanie się po głowie (zakłopotanie)
• Nerwowy śmiech (pokrycie zażenowania)
• Krzyk (podniesienie głosu – pokazanie ważności w hierarchii, często zamaskowanie błędu)

Posiłki i kuchnia japońska

• Itadakimasu i gochisōsama deshita
• Siorbanie i mlaskanie oraz mówienie z pełnymi ustami
• Sushi, sashimi, miso, ryż, sos sojowy, wodorosty
• Śniadania kontynentalne i potrawy ‘europejskie’
• Etykieta jedzenia pałeczkami – ćwiczenia

Kaizen

• Filozofia firmy
• Realne cele i efekty kaizen

• System ‘shūseikoyōseido’

• shachō (prezes)
• fukushachō (vice prezes)
• semmu (wiceprezes nadzorujący)
• jōmu (dyrektor zarządzający)
• torishimariyaku (dyrektor)
• buchō (szef wydziału)
• kachō (kierownik sekcji)

• chōrei shiki – poranne zebranie pracownicze
• Szczeble
• Hierarchia (rządzenie się)
• Ringi seido - proces podejmowania decyzji
• Brak efektywności
• Podległość
• Wydawanie poleceń
• Motywowanie
• Rozwiązywanie problemów
• Zasada, przepisy, wewnętrzne reguły
• Delegacje

• Pisanie maili
• Czytanie między wierszami – nie czytanie rzeczy ważnych

• ‘nemawashi’, czyli przygotowanie gruntu pod rozmowy
• Każda sprawa musi przejść przez wszystkie szczeble
• Czas
• Jak się zaanonsować ze sprawą?
• Krytyka i przeprosiny

V. POLAK I JAPOŃCZYK/CY

• Często lepsze wykształcenie
• Kreatywność
• Zdolność szybkiego rozwiązywania problemów
• Samodzielność

Wyznaczanie granic „terytorialnych” i kompetencyjnych

Traktowanie przez Japończyków

VI. INFORMACJE „RATUNKOWE”

Rozrywki

• karaoke
• pachinko
• snakku bā

O czym rozmawiać na luzie

• Baka yarō!
• Baka!
• Kuso!
• Kuso yarō!
• Dame!
• Nan da!